مالیات بر ارزش افزوده پشتوانه شهر
شهر رکن اصلی تمدن است که به منظور اسکان، تامین نیازها، داشتن روابط اجتماعی و اقتصادی ایجاد می‏شود. یک شهر باید بتواند به نیازهای گوناگون ساکنانش پاسخ دهد.خدمات شهری مبنای این پاسخگویی است.خدمات شهری در معنای عام خود بسیاری از فعالیتهای مورد نیاز برای اداره امورشهری را در برمی‏گیرد.برای درک گستره خدمات شهری می‏توان آنرا به چهار گروه عمده تقسیم کرد:1.خدمات بهداشت محیط (آب آشامیدنی،بهداشت،اماکن عمومی) 2. خدمات رفاهی و تفریحی(کتابخانه های عمومی، زمینهای ورزشی، فضاهای باز، تفرجگاه های طبیعی پیرامون شهرها) 3. خدمات حفاظتی و ایمنی(خدمات مربوط به آتش نشانی و ایمنی، خدمات مربوط به حوادث غیر مترقبه) 4.خدمات حمل و نقل عمومی و ترافیک(حمل و نقل شهری از طریق اتوبوسرانی،تاکسیرانی، مترو و..)
کاستی یا ضعف هر کدام از موارد فوق می تواند زندگی اجتماعی را مختل کند از اینرو مدیریت،توسعه و ساماندهی خدمات شهری ونظارت بر آن از وظایف نظام های سیاسی تلقی می شود وهیچ نظامی سر این مسائل ریسک نمی کند.دولت ها برای ایفای نقش خود در این حوزه نیازمند منابع مالی متنوع، با ثبات و پایدار است .یکی از این منابع مالیات است. مالیات بر ارزش افزوده یکی از مطمئن ترین شیوه های تامین منابع مورد نیاز خدمات شهری است. مالیات بر ارزش افزوده «مالیات غیر مستقیمی» است که مصرف کننده آن را به همراه قیمت خرید اجناس و خدمات می‌پردازد و دریافت کننده (فروشنده) موظف است مقدار مالیات دریافتی را به خزانه دولت واریز کند. در طول چهل سال گذشته که این نوع مالیات معمول بوده، تعداد کشورهایی که مالیات بر ارزش افزوده را برقرار ساخته اند، از مرز یکصد و بیست مورد گذشته است.در کشورهای مختلف نرخ های متفاوتی برای مالیات بر ارزش افزوده وجود داردو از 2 درصد(افغانستان) تا 42 (برزیل)نوسان دارد، برخی کشورها نظام مالیات بر ارزش افزوده تک نرخی و برخی دیگر چند نرخی دارند.
به نظر می‏رسد در کنار سایر مزایا مانند امکان کاهش فرار مالیاتی، سهولت کنترل و حسابرسی، عدم تاثیر منفی بر سرمایه‏گذاری و اشتغال، مالیات بر ارزش افزوده یکی از پایدارترین وعادلانه ترین شیوه های تامین منابع مورد نیاز توسعه زیرساخت‏هاست چرا که در مالیات بر ارزش افزوده همه ساکنان شهر یا شهروندان متناسب با کالاها وخدماتی که دریافت می‏کنند مالیات پرداخت می کنند و این منابع می تواند برای ایجاد، بازسازی و توسعه خدمات شهری مورد نیازشان استفاده ‏شود.از این گذشته چون این نوع مالیات با سهولت وسرعت بیشتری جمع آوری می شود می تواند موجب انضباط مالی شود و امکان برنامه ریزی برای اجرای پروژه ها و زیرساخت های شهری را فراهم می کند.
در ایران از سال 1387 مالیات بر ارزش افزوده به اجرا گذاشته شد و در حال حاضر نرخ آن 9 درصد است که حدود ‏3‏ درصد از آن به شهرداری ها،دهیاری ها وبخشداری ها اختصاص پیدا می کند، از آنجا که شهرداری ها از نهادهای اصلی متولی مسائل شهری هستند، نظام مالیاتی با اجرای مالیات بر ارزش افزوده توانسته نقش حمایتی وپشتیبانی در خدمات شهری داشته باشد. با اینکه بخش عمده بودجه شهرداری ها از عوارض ساخت و ساز تامین می شود ولی مالیات بر ارزش افزوده نیز یکی از منابع اصلی مالی شهرهای کلان است.حتی شهرهای کوچک وروستاها نیز از این مالیات بی بهره نمانده اند و بخشی از از سهم شهرداری‌ها و دهیاری‌ها از مالیات بر ارزش افزوده برای تامین ماشین آلات خدماتی و عمرانی به آنها تعلق گرفته است.مالیات بر ارزش افزوده تنها به عمران شهری خدمت نمی کند بلکه این مالیات در خدمت سلامت شهروندان نیز هست چرا که بخشی از این مالیات به شهرداری ها اختصاص یافته که صرف ساخت تجهیزات ورزشی پارک ها ومراکز تفریحی و بهداشت محیط می شود و علاوه بر آن یک درصد از درآمدهای مالیات بر ارزش افزوده به بخش سلامت شهروندان تخصیص داده شده است.
سرانجام اینکه نظام مالیات بر ارزش افزوده با پویایی، دقت، نظم و سهولتی که دارد می تواند برای تامین بخشی از منابع مورد نیاز برای ایجاد وتوسعه خدمات شهری مورد استفاده قرار گیرد وتنها با تکیه برمنایع پایدار می توان به نیازهای فزاینده ای که هر روزه ابعاد و زوایایی تازه ای پیدا می کند پاسخ داد. سازمان مالیاتی با اجرای قانون مالیات های مستقیم وارزش افزوده به تامین برخی نیازهای اساسی این نهادها یاری رسانده است، به همین منظور در قانون مالیات ها درآمدهای شهرداری ها از شمول مالیات معاف شده است وبخش قابل توجهی از مالیات بر ارزش افزوده به شهرداری ها اختصاص پیدا کرده است.باید توجه داشت که توسعه وبهبود خدمات شهری بدون مشارکت شهروندان امکان پذیر نیست.


تاریخ یادداشت: 1396/04/04
کلمات کلیدی: مالیات برارزش افزوده