پایانه‎‏ های فروشگاهی و نظام مالیاتی مدرن
چاپ مطلب

افزایش کارآیی و اثربخشی نظام مالیاتی، از مهمترین اهداف و سیاست‎ های کلان اقتصادی به شمار می‎ رود و حرکت به سمت نظام مالیاتی هوشمند، هم ‎اکنون مهمترین سیاست راهبردی سازمان امور مالیاتی کشور محسوب می ‎شود; سیاستی که با اجرای قوانین و مقررات جدید و بهره گیری حداکثری از ظرفیت فناوری‏ های نوین و دستیابی به یک پایگاه اطلاعاتی دقیق و جامع از معاملات اقتصادی و مودیان مالیاتی محقق خواهد شد. در نظام مالیاتی هوشمند، فعالان اقتصادی ایفاگر نقش نخست در نظم بخشی به اقتصاد و شفافیت مبادلات کالا و ارائه خدمات و ساماندهی به جریان گردش کالا و خدمات در کشور هستند.
یکی از بخش ‌های موثر در زمینه شفاف سازی ابعاد مختلف اقتصاد، نظام مالیاتی است. بسیاری معتقدند افزایش در حجم اقتصاد زیرزمینی، غالبا منجر به عدم ثبت فعالیت ‌ها در حساب‌ های رسمی و افزایش فرار مالیاتی می‌ شود. در بسیاری از موارد دیده‌ شده که تولیدکنندگان کالا یا خدمات، برای فرار از مالیات، تمام یا بخشی از درآمد خود را به مراجع مالیاتی اعلام نمی ‌کنند یا افراد برای عدم پرداخت مالیات به سمت کار کردن در بخش ‌های غیررسمی اقتصاد روی می ‌آورند. این امر درباره مالیات‌ های مستقیم و غیرمستقیم صدق می ‌کند. داشتن اطلاعات از اندازه و ابعاد اقتصاد زیرزمینی، اهمیت فراوانی از جنبه مبارزه با فرار مالیاتی، اتخاذ سیاست ‌های کارا جهت گسترش صادرات و واردات، اثربخشی سیاست ‌های پولی و مالی، رشد اقتصادی، توزیع ثروت و برقراری عدالت اجتماعی دارد. بنابراین شناخت ابعاد اقتصاد زیرزمینی بسیار مهم است; چراکه می ‌تواند به افزایش درآمدهای دولت، کاهش هزینه‌ های جاری، دستیابی به راهکارهایی جهت تشویق تولید و صادرات، کاهش قاچاق کالا و تجارت غیرقانونی، تخصیص هدفمند و مناسب منابع اقتصادی و در کل رسیدن به اهداف سه‌ گانه تخصیص، توزیع و تثبیت کمک کند. لذا درک صحیح از حجم و اندازه اقتصاد زیرزمینی و علل و آثار آن می ‌تواند برای سیاست ‌گذاران و مدل ‌سازان کلان اقتصادی با اهمیت باشد.
یکی از اساسی ‌ترین راهکارهای مبارزه با اقتصاد غیررسمی، وجود یک سیستمی است که به ارزیابی و رصد کلیه خرید و فروش ‌ها در سطح کشور بپردازد. سیستمی که اطلاعات لازم را در اختیار نظام مالیاتی قرار دهد و این اطلاعات را نظام‌ مند کند. سامانه پایانه ‏های فروشگاهی مهم‌ترین راهکاری است که می ‌تواند به نظام مالیاتی در این زمینه کمک کند. چراکه اطلاعات معاملات اقتصادی جمع‌ آوری‌ شده از طریق این سامانه یکی از ابزارها و بسترهای ضروری ایجاد شفافیت اقتصادی و مبارزه با اقتصاد غیررسمی محسوب می‏ شود و باعث تسهیل نظارت بر فعالیت ‌های اقتصادی اشخاص و نهادها می‌ شود.
در یک نگاه کلی می‌توان گفت شرط لازم برای سالم بودن یک نظام اقتصادی، وجود شفافیت در ابعاد مختلف به‌ ویژه شفافیت در عملیات مالی یک کشور است. دسترسی به اطلاعات قابل ‌اعتماد درباره معاملات اقتصادی اولین قدم در این زمینه است. ازاین‌ رو سازمان امور مالیاتی کشور، با پیاده ‌سازی سامانه پایانه‏ های فروشگاهی در نظام مالیاتی یک بستر منظم و سیستماتیک را برای رعایت عدالت و رشد و شکوفایی اقتصاد کشور ایجاد می کند. چراکه هدف از این سامانه، شفاف‌ سازی اطلاعات اقتصادی، مکانیزه کردن نظام مالیاتی در کشور، تحقق عدالت مالیاتی و تکریم و رعایت حقوق شهروندان است. ازاین ‌رو سازمان امور مالیاتی کشور برای شفاف شدن هر چه تمامتر اقتصاد غیررسمی، نظام مند کردن فضای مبادلات اقتصادی در کشور، جلوگیری از مفاسد اقتصادی و همچنین رفاه حال مودیان و جلوگیری از اتلاف وقت آن‌ها، اقدام به ایجاد سامانه پایانه ‏های فروشگاهی نموده است.
در نظام مدرن مالیاتی، به جای استفاده از شیوه علی ‎الراس، از شیوه‎ های ریزداده مبنا و دیتا محور استفاده می‎شود و در حقیقت، تشخیص مالیات نه به شکل سنتی و با تکیه بر میانگین ‎ها، شواهد و یا قرائن، بلکه به استناد داده‎ ها و اطلاعات مالی واقعی مودی انجام می‎ گیرد. براساس نقشه راه هوشمندسازی نظام مالیاتی کشور، قانون پایانه ‎های فروشگاهی یکی از مهمترین پروژه‎ های تعریف شده به منظور مدرن‎ سازی و هوشمندسازی نظام مالیاتی محسوب می ‎شود و درآینده نزدیک این قانون به طور کامل اجرایی خواهد شد.
مهمترین اهداف اجرای این قانون، شفاف ‎سازی تدریجی مبادلات و فعالیت‎ های اقتصادی و تجاری در راستای ایجاد زیرساخت مالیات‎ ستانی هوشمند، ایجاد عدالت نسبی مالیاتی، توسعه و تقویت ابعاد کنترلی و نظارتی در نظام مالیاتی و بهبود فضای کسب ‎و‎کار است. تحقق اهداف دولت الکترونیک و اقتصاد مقاومتی و همچنین مدیریت جریان مالی در نظام مالیاتی کشور از دیگر اهداف این قانون بشمار می آیند.
نظام یکپارچه و فراگیر پایانه فروشگاهی و سامانه مودیان یک نظام جامع جمع ‌آوری و پردازش اطلاعات در سطح ملی می ‌باشد، به نحوی‌که مهم‌ترین و اصلی ‌ترین شالوده این نظام، داده‌ ها و اطلاعات جمع‌ آوری شده است که از مدیریت جریان اطلاعات مالی و مالیاتی مودیان شروع شده و با مدیریت اطلاعات اقتصادی، تجاری و مالی مشمولین به تکامل می‌رسد. این نظام شامل تجهیزات (اعم از نرم افزار یا سخت افزار یا میان افزارهای مربوطه و شبکه) با قابلیت لازم برای ثبت اطلاعات فروش کالا و خدمات واحد کسب‌ و‌کار بوده و همزمان امکان اتصال به پایگاه اطلاعات مودیان در سازمان امور مالیاتی کشور را حسب مورد به صورت برخط یا غیر برخط دارد.
کلیه صاحبان مشاغل اعم از صنفی و غیرصنفی و همچنین اشخاص حقوقی، مشمول اجرای این قانون هستند، البته پیش از این و در اجرای مفاد ماده (3) آیین‎ نامه اجرایی تبصره (2) ماده 169 قانون مالیات‏ های مستقیم، صاحبان بالغ بر 50 شغل و حرفه مکلف به نصب، راه اندازی و استفاده از پایانه فروشگاهی شده اند. از سال آینده نیز کلیه اشخاص مشمول، مکلف به ثبت ‎نام در سامانه مودیان بوده و خرده ‎فروشی ‎ها و واحدهای صنفی که مستقیما با مصرف ‎کننده نهایی ارتباط دارند نیز علاوه بر عضویت در سامانه مودیان، موظف به استفاده از پایانه فروشگاهی می ‎باشند. استفاده از پایانه فروشگاهی برای مودیانی که مستقیما با مصرف ‎کننده نهایی ارتباط ندارند، الزامی نیست; اما مودیان مزبور موظفند کلیه صورتحساب‎های خود را از طریق سامانه مودیان صادر کنند.
با اجرای این قانون، فرایند کلی ثبت معاملات و همچنین محاسبات مربوط به نظام مالیات بر ارزش افزوده و تولید اظهارنامه عملکرد پیش فرض توسط سامانه مودیان انجام خواهد گرفت و صدور صورتحساب الکترونیکی توسط فروشنده، جایگزین اظهارنامه ارزش افزوده خواهد شد.
مودیان به وسیله پایانه فروشگاهی که دارای حافظه مالیاتی و تجهیزات سخت ‎افزاری و نرم‎ افزاری می‎ باشد، مبادرت به صدور صورتحساب الکترونیکی می‎ نمایند و صورتحساب‎های الکترونیکی ثبت شده در سامانه مودیان، به منزله ثبت آنها در سامانه فهرست معاملات موضوع ماده 169 قانون مالیات ‎های مستقیم است و فروشنده و خریدار تکلیف اضافی در این مورد نخواهند داشت. با اجرای این قانون، اصل بر صحت اطلاعات ثبت شده مودی در سامانه مودیان خواهد بود و ماموران مالیاتی جز در موارد خاص، حق مراجعه به محل فعالیت مودی و مطالبه دفاتر، اسناد و مدارک وی و رسیدگی به آنها را نخواهند داشت.
مشمولان این قانون مکلفند شماره‎حساب یا حساب‎های بانکی و شناسه یکتای دستگاه‎ های کارتخوان بانکی (pos) یا درگاه‎ های پرداخت الکترونیکی مورد استفاده برای فعالیت شغلی خود را به سازمان اعلام کنند. مطابق قانون مذکور، اطلاعات سامانه مودیان، محرمانه است و سازمان امور مالیاتی مجاز به افشای آن نمی ‎باشد.
مودیانی که از ثبت ‎نام در سامانه مودیان خودداری کنند و یا مشمولانی که اقدام به نصب و استفاده از پایانه فروشگاهی نکنند، طبیعتا از امتیاز ماده (4) قانون مذکور محروم خواهند شد و سازمان امور مالیاتی موظف است در خصوص این مودیان، مالیات متعلق به فروش مودیان را از طریق مراجعه به محل‎ های فعالیت و رسیدگی به دفاتر، اسناد و مدارک آنها و یا هر‎گونه مدارک و قرائنی که به دست می ‎آورد، تعیین و مطالبه نماید. ضمن اینکه در تعیین مالیات مقطوع این مودیان، هیچگونه اعتبار مالیاتی برای خریدهای آنان منظور نخواهد شد.
جان کلام اینکه سامانه پایانه‏ های فروشگاهی، متضمن سلامت اقتصادی و اجتماعی در جامعه است و اعتماد متقابل بین مردم و نظام مالیاتی را افزایش خواهد داد; زیرا هم موجب افزایش اعتماد عمومی به فرآیندهای اداری خواهد شد و هم از سوی دیگر اعتماد نظام مالیاتی را به فعالیت‌های اقتصادی مودیان افزایش خواهد داد و در نتیجه منجر به کاهش فرار مالیاتی خواهد شد. به‌بیان‌دیگر شفافیت اطلاعات اقتصادی در سطح جامعه، فضای تفاهم، اعتماد و همکاری را میان مودیان و دولت به وجود می ‌آورد.

تاریخ یادداشت: 1399/10/24
کلمات کلیدی:
پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
حوزه مالیاتی ارث- شمال تهران
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
بیانیه حریم خصوصی
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی