اثربخشی و کارآمدی مالیات بر ارزش افزوده در حوزه اقتصاد
چاپ مطلب

استفاده از نظام‏ های نوین مالیاتی مدرن برای جلوگیری از طفره رفتن از پرداخت مالیات یا فرار مالیاتی بسیار سودمند بوده و به همین دلیل بسیاری از کشورهای جهان، قوانین و مقررات جدیدی را به تصویب رسانده و با تجهیز نظام‏های مالیاتی خود، سعی در بستن گلوگاه‏های فرار مالیاتی، شناسایی مودیان جدید و به تبع آن ضمن شفاف‏سازی اقتصادی، درآمدهای مالیاتی خود را افزایش و مصارف کالاهای آسیب‏زا را کاهش داده اند.
نظام ‏های مالیاتی پیشرو و کارآمد از مهمترین ابزارهای توسعه بشمار می‏ آیند. مالیات بر ارزش افزوده شکل نوینی از مالیات‏هاست که بیش از یک دهه از رواج یافتن آن در دنیا می گذرد. این نوع مالیات، شکل ویژه‏ای از یک نظام پیشرفته مالیات‏گیری است که هر فروشنده و یا هر تولیدکننده‏ای باید سهم یا درصدی از قیمت فروش کالاها یا خدماتی را که ارائه می دهد به عنوان مالیات بر ارزش افزوده از مصرف‏کننده نهایی دریافت و در مهلت مقرر دوره‏های معین به حساب خزانه واریز نماید.
مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی چندمرحله ای است که می تواند به شکلی هدفمند برای اهداف برنامه‏ریزی اقتصادی کشور به کار گرفته شود. مالیات بر ارزش افزوده شکلی از مالیات خدمات و کالاها است که مصرف کننده آن را به همراه بهای «غیرمستقیم» می ‏پردازد.
قابلیت انعطاف این نوع از مالیات سبب می شود سیاست گذاران اقتصادی بتوانند برای هدایت نظام تولید و مصرف از آن بهره برداری کنند. با این اوصاف مالیات بر ارزش افزوده ابزاری کارآمد برای اعمال سیاستهای حمایتی و تشویقی هم در دوران رکود و هم در دوران رونق اقتصادی است. در حقیقت دولت ها با معاف کردن بخش هایی از اقتصاد کشور از مالیات بر ارزش افزوده سرمایه های اقتصادی را به بخش مورد نظر هدایت می کنند و زمینه رونق بخش تولید را فراهم می آورند.
از سوی دیگر با وضع مالیات بر ارزش افزوده بر نظام توزیع و معاف کردن بخش هایی از آن مالیات به عنوان اهرمی در جهت تنظیم بازار به خدمت گرفته می شود به این معنا که کالاهای اساسی در اغلب موارد مشمول معافیت می شوند و مصرف کنندگان برای مصرف سایر کالاها ملزم به پرداخت مالیات خواهند بود.
همچنین در چنین شرایطی افرادی که کالای بیشتری مصرف می کنند، مالیات بیشتری نیز باید بپردازند که این امر نمایانگر این واقعیت است که مالیات بر ارزش افزوده به دلیل پیوند مستقیم آن با مصرف، امکان فرار مالیاتی را به حداقل می رساند و از آن مهمتر، موازنه را به نفع اقشار کمتر برخوردار جامعه برقرار می سازد چرا که افراد براساس میزان برخورداری از امکانات و منابع مالیات پرداخت می کنند. از سوی دیگر به دلیل تأثیری که مالیات بر ارزش افزوده بر قیمت نهایی کالاها و خدمات می گذارد دولت ها می توانند از آن برای کنترل الگوی مصرف و مدیریت هدفمند نظام تولید و توزیع کالاها و خدمات بهره ببرند. همچنین معافیت تجارت خارجی از مالیات بر ارزش افزوده سبب تشویق صادرکنندگان و به دنبال آن رونق تولید داخلی می شود. درآمد حاصل از صادرات کالا نیز مجددا وارد چرخه اقتصادی شده و سبب رشد نقدینگی در بخش تولید می شود.
به هر حال، مالیات بر ارزش افزوده مورد تایید اکثرکارشناسان بانک جهانی و صندوق بین المللی پول بوده و تجارب اغلب کشورها حاکی از آن است که با اجرای این نوع مالیات، ضمن تامین عدالت اجتماعی و اقتصادی در مقایسه با سایر مالیات‏ها، بدون از بین بردن انگیزه سرمایه‏گذاری و تولید، منبع درآمد جدیدی برای تامین هزینه‏های جاری و عمرانی دولت‏ها بوده است.
دکتر فرانک ون دریچه، مشاور ارشد مدیریت مالیاتی کمیسیون اروپایی بر کارساز بودن این نوع مالیات به عنوان یک تجربه موفق اذعان کرده و می گوید بررسی‏های دقیق مطالعاتی طی یک دهه اخیر در اتحادیه اروپا نشان می دهد با اعمال مالیات‏های ویژه کالاهای آسیب‏رسان در زنجیره‏های تولید، واردات و مصرف، میزان استفاده از آنها به شدت کاهش یافته و درآمدهای مالیاتی افزایش یافته است.
جان کلام اینکه ویژگی های بارزی همچون انعطاف بالا، اثر تورمی اندک، تأثیرگذاری قابل ملاحظه بر تنظیم بازار، جهت دهی به نظام تولید و توزیع کالاها و خدمات در کشور و نیز تقویت صادرات سبب شده اند مالیات بر ارزش افزوده به عنوان یکی از ابزارهای مهم مورد توجه برنامه ریزان اقتصادی در ایران و جهان قرار گیرد. بر این اساس می توان اذعان نمود که مالیات بر ارزش افزوده بیش از آنکه ابزار درآمدزایی باشد یک ساز و کار مدیریت اقتصادی است که می تواند به رشد و توسعه اقتصادی جامعه کمک شایانی نماید.


تاریخ یادداشت: 1399/08/28
کلمات کلیدی:
پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
حوزه مالیاتی ارث- شمال تهران
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
بیانیه حریم خصوصی
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی