مقدمه­ای بر موافقت­نامه­های اجتناب از اخذ مالیات مضاعف
چاپ مطلب

Double Taxation Avoidance Agreements
با صنعتی شدن تجارت و بازرگانی و جهانی شدن تأمین مالی، ظهور فناوری های نوین و گسترش بازارهای فرامرزی، ارتباط دولت ها ب ا یکدیگر بیش از پیش احساس می شود و هر کشوری نیازمند برقراری روابط اقتصادی با کشورهای دیگر است. بر این اساس ، هر گونه تغییر در قوانین مالیاتی یک کشور ممکن است بر روابط اقتصادی و تجاری آن کشور با سایر کشورها تأثیر بگذارد. عدم تعادل اقتصادی در یک کشور به خصوص اقتصاد کشورهای دیگر و یا جریان امور آن را هدف قرار می دهد .
در عین حال، روند رو به رشد انتقالات فرامرزی منابع (اعم از سرمایه، نیروی کار و فن آوری) و تا حدودی نیز تجارت (کالا و خدمات) میان کشورها باعث گردیده است تا دولت ها ملاحظات مربوط به همسان سازی قوانین و مقررات مالیاتی را با هدف رفع موانع مالیاتی تحرک منابع و نیز رفع تبعیض های مالیاتی میان انواع درآمدهای مشمول مالیات، از طریق فرآیند انعقاد موافقت نامه های دو یا چند جانبه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف تعقیب نمایند .
در اکثر کشورها، درآمدهای حاصل از تجارت و سرمایه­گذاری در داخل مرزهای ملی به طور قطع مشمول مالیات بر درآمد هستند. روش های اخذ مالیات از درآمدهای مزبور به سیاست های مالیاتی داخلی آن کشور بستگی دارد. تجارت و سرمایه گذاری بین المللی نیز در اصل متفاوت از رویه فوق نیست. از آنجایی که فن آوری ها و بازارهای سرمایه ای در گذر زمان توسعه یافته اند، افراد بیشتری نقل مکان کرده و در پاره ای دوره های زمانی در کشورهای مختلفی زندگی می کنند و هم زمان در کشورهای متفاوتی کسب درآمد دارند. از آنجایی که تجارت و بازرگانی ملی به طور فزاینده حالت بین المللی به خود می گیرد، اخذ مالیات از معاملات بین المللی نیز اهمیت به سزایی پیدا می کند. به محض این که موسسه ای خارج از مرزهای ملی به فعالیت می پردازد، مشمول قوانین مالیاتی کشورهای دیگر می شود. نوع تأثیر قوانین مالیاتی آن کشور بخصوص بر آن موسسه، بر نحوه وضع مالیات داخلی بر آن موسسه اثرگذار خواهد بود. بنابراین، چنانچه دولتی درصدد وضع مالیات بر معاملات و رویدادهای اقتصادی در داخل مرزهای خود باشد، ضرورت دارد روش و سیاستی منطقی در این زمینه اتخاذ نماید که باید مبتنی بر «سیاست مالیاتی بین المللی» باشد.
برخی کشورها شهروندان و اشخاص مقیم خود را بر مبنای درآمد جهانی مشمول مالیات می کنند. برخی نیز صرفا درآمد حاصل از منابع آن کشور را مشمول مالیات می نمایند. اما اکثر کشورها ترکیبی از رویه های فوق را اتخاذ می کنند. در نتیجه، این امکان وجود دارد و در واقع چنین معمول است که مودیان مالیاتی فعال در معاملات بین المللی بیش از یک بار (معمولا دو بار) بابت یک درآمد واحد مشمول مالیات شوند. این پدیده به «مالیات مضاعف» موسوم است. مالیات مضاعف انواع مختلفی دارد اما صرف نظر از انواع آن، مانعی بر سر راه فعالیت اقتصادی است. بنابراین، سیاست گذاران مالیات بین الملل با طراحی روش هایی می خواهند اطمینان حاصل کنند که درآمد تحصیلی مودی مالیاتی در نهایت فقط یک بار مشمول مالیات شود. این امر از طریق انعقاد موافقت نامه های اجتناب از اخذ مالیات مضاعف میسر می­گردد.
موافقت نامه های اجتناب از اخذ مالیات مضاعف در جهان امروز با گستردگی فراوان رواج داشته و مورد عمل اغلب کشورها می باشد. این موافقت نامه ها در درجه نخست با هدف برقراری راهکارهایی برای جلوگیری از تحمیل مالیات مضاعف بر اشخاص ابداع شده اند، اما مقاصد دیگری همچون جلوگیری از فرار مالیاتی نیز از طریق آنها دنبال می شود که معمولا از طریق مبادله اطلاعات بین مراجع صلاحیت دار طرف های قرارداد تأمین می گردد. همچنین، بر اساس این موافقت نامه ها حقوق طرفین نسبت به مالیات های قابل وصول معین می شود و یا دقیق تر بگوییم، در این نوع قراردادها سهم هر یک از دول عضو از مالیات های متعلق روشن می گردد.
از سوی دیگر، موافقت نامه های اجتناب از اخذ مالیات مضاعف به سبب جنبه بین المللی خود به مبحثی مهم در زمینه حقوق بین الملل مالیاتی بدل شده و بالطبع، مورد توجه و بحث محافل جهانی قرار گرفته اند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ( [1] OECD ) بیش از همه به این مقوله بذل توجه نموده و سال هاست که به بررسی و فعالیت در این زمینه ادامه می دهد. نمایان ترین کار این سازمان تدوین کنوانسیون های مدل [2] برای تنظیم قراردادهای اجتناب از اخذ مالیات مضاعف بین کشورها بوده است.
البته، علاوه بر OECD ، سازمان ملل متحد ( UN ) نیز بطور جداگانه به تنظیم کنوانسیون مدل [3] دیگری پرداخته است که هر چند از جهاتی به الگوی اویسیدی شباهت دارد، اما در پاره ای از مواد نیز اختلافاتی بین آنها وجود دارد. الگوی جمهوری اسلامی ایران مانند بسیاری از کشورهای دیگر تلفیقی از کنوانسیون مدل سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و الگوی سازمان ملل با مدنظر قرار دادن مقررات و قوانین داخلی مرتبط در این زمینه است.
هدف اصلی این نوع موافقت نامه مالیاتی فی ما بین دو یا چند کشور، حذف مالیات مضاعف است که مانعی بر سر راه تجارت فرامرزی در زمینه کالا و خدمات و جابجایی سرمایه و افراد بین کشورهاست. در حال حاضر، بسیاری از کشورها، به منظور پرهیز از اخذ مالیات مضاعف، ده ها موافقت نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف با سایر کشورها منعقد نموده اند. هدف دیگر این نوع موافقت نامه ها ، جلوگیری از فرار مالیاتی است که می تواند پایه مالیاتی کشوری را که مودی آن با بیش از یک کشور روابط اقتصادی دارد، کاهش دهد.
سایر اهداف مهم انعقاد موافقت نامه عبارتند از:
o گسترش روابط و همکاری های اقتصادی با سایر کشورها
o کمک به تبادل تجاری، علمی، صنعتی، فرهنگی ، صدور خدمات حرفه ای ، فنی و مهندسی و ...
o شفاف سازی قوانین و مقررات مالیاتی جهت جلب سرمایه خارجی
o کمک به حضور سرمایه و مشارکت شرکت های خارجی در اجرای طرح های عمرانی و صنعتی
o ایجاد زمینه مساعد جهت جذب سرمایه گذار خارجی و کمک به رشد اقتصاد بدون نفت
انتظار می رود همکاران درتمام ادارات امور مالیاتی در رسیدگی به پرونده های مالیاتی اشخاص خارجی تبعه کشورهای طرف قرارداد ، مفاد موافقت نامه های مورد بحث و بخشنامه های قبلی صادره در این خصوص را مورد توجه قرار دهند.
در مجموع، موافقت نامه های مورد بحث مانند قانون مالیات های مستقیم و سایر قوانین مالیاتی جزئی از حقوق مالیاتی کشور ما را تشکیل می دهند زیرا پس از تصویب قوه مقننه در ردیف قوانین لازم ‌الاجرای کشور قرار می گیرند. از همین رو، آگاهی از مفاد آنها و بررسی و مداقه در این باب همانند قوانین داخلی حائز اهمیت بسیار است.


دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی




[1] Organization for Economic Cooperation and Development
[2] Model Tax Convention on Income and on Capital
[3] United Nations Model Double Taxation Convention

تاریخ خبر: 1398/10/02
کلمات کلیدی:
پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
حوزه مالیاتی ارث- شمال تهران
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
بیانیه حریم خصوصی
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی