ضمانت های اجرایی در قانون مالیاتهای مستقیم
چاپ مطلب

از اساسی ترین محورهای برنامه‏ریزی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور، اصلاح نظام درآمدی کشور از طریق اتکای کامل بودجه به درآمدهای مالیاتی و کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی است. با توجه به نقش مهم درآمدهای مالیاتی در توسعه و پیشبرد اهداف اقتصادی و اجتماعی دولت، نظام مالیاتی همواره کوشیده است با اجرای قوانین مطلوب مالیاتی و رفع موانع و تنگناها، بستر اجرای قوانین و مقررات را هموار سازد. یکی از زمینه های مهم در این خصوص، اصلاح قانون مالیات های مستقیم بود که ساده سازی قانون، افزایش ضمانت اجرایی قوانین و مقررات مالیاتی، ارایه مشوق های لازم به بخش تولید و صادرات و هدفمند سازی معافیت ها از محورهای مهم آن به شمار می رفت. در آخرین اصلاحیه قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 31 تیرماه 1394 ، قانون‌گذار به نحو چشمگیری اقدام به تقویت ضمانت های اجرائی قانون کرده است. «ضمانت اجرا»، عبارتست از وسیله مستقیم یا غیرمستقیم برای انجام دادن الزامات قانونی (اعم از امر و نهی) و یا جبران زمان زیان‌دیده یا به عبارت دیگر ابزاری است که اجرای موثر قواعد حقوقی را تضمین می نماید و از طرف قوای عمومی در جامعه بکار گرفته می شود.
یکی از مهم ترین زمینه ها برای تقویت ضمانت اجرایی قوانین مالیاتی، جرم انگاری فرار مالیاتی در اصلاحیه اخیر است. فرار مالیاتی مطابق تعاریف موجود، به هرگونه تلاش برای عدم پرداخت یا کمتر پرداخت کردن مالیات، اتلاق می شود. در کشور ما از ابتدای تدوین نخستین قانون مالیات‌های مستقیم در سال ????، برخی مصادیق تخلف مالیاتی، تبیین و ضمانت‌های اجرایی حقوقی و جرائم نقدی نیز برای آن پیش‌بینی شد; اما به دلیل عدم جرم انگاری فرار مالیاتی در قوانین مذکور، همواره نقص و خلأ قانونی در برخورد قضایی با متخلفان مالیاتی وجود داشت و به همین سبب، برخورد کیفری قاطع و متناسب با متخلفان مزبور صورت نمی‌گرفت. و یا موانعی در این رابطه وجود داشت. این در حالیست که یکی از محورهای اساسی برنامه تحول نظام مالیاتی، اصلاح قوانین و مقررات مالیاتی بود که طبیعتا تقویت ضمانت اجرایی قوانین از بخش های مهم آن به شمار می رفت و با این اصلاحیه، عملا برخورد قانونی با مصادیق جرم، بسیار جدی و قاطع گردید. در حقیقت، مواد قانونی 274 تا 279 عملا به منظور تعریف و تبیین موارد جرم مالیاتی و همچنی مجازات های پیش بینی شده برای مرتکبان جرایم مالیاتی، چه مرتکب جرم، مودی باشد و چه کارمند سازمان امور مالیاتی کشور، در قانون جدید اضافه شد و عملا با اجرای این اصلاحیه از ابتدای سال 1395 و شدت گرفتن برخورد با جرایم مالیاتی، شاهد روند رو به کاهش فرار مالیاتی در کشور هستیم.
مطابق ماده 274 قانون مالیات های مستقیم، اقداماتی همچون تنظیم دفاتر، اسناد و مدارک خلاف واقع و استناد به آن، اختفای فعالیت اقتصادی و کتمان درآمد حاصل از آن، ممانعت از دسترسی ماموران مالیاتی به اطلاعات مالیاتی و اقتصادی خود یا اشخاص ثالث و امتناع از انجام تکالیف قانونی مبنی بر ارسال اطلاعات مالی موضوع مواد 169 و 169 مکرر به سازمان امور مالیاتی، عدم انجام تکالیف قانونی مربوط به مالیات های مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده در رابطه با وصول یا کسر مالیات مودیان، تنظیم معاملات و قراردادهای خود به نام دیگران، یا معاملات و قراردادهای مودیان دیگر به نام خود برخلاف واقع، خودداری از انجام تکالیف قانونی درخصوص تنظیم و تسلیم اظهارنامه مالیاتی حاوی اطلاعات درآمدی و هزینه ای در سه سال متوالی، و همچنین استفاده از کارت بازرگانی اشخاص دیگر به منظور فرار مالیاتی، از جمله مصادیق جرم مالیاتی محسوب می شود که برای مرتکبان آن مجازات‎های درجه شش در نظر گرفته شده است.
نکته اساسی آنکه در اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم، حتی برای کارکنان دولت که به نحوی اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی را مورد سوء استفاده قرار دهند، نیز مجازات هایی از قبیل انفصال از خدمات دولتی و عمومی از دو تا پنج سال و حبس از شش ماه تا دو سال در نظر گرفته شده است.
علاوه بر موارد یاد شده به منظور کنترل دفاتر، اسناد و مدارک مودیان اعم از دستی و مکانیزه با هدف نظارت بر اجرای قوانین و مقررات مالیاتی، واحدی تحت عنوان «واحد بازرسی مالیاتی» در سازمان امور مالیاتی کشور ایجاد گردیده است.
بدیهی است، با توجه به اقدامات صورت گرفته، در آینده شاهد کاهش زمینه های جرم مالیاتی و همچنین برخورد هر چه جدی‎تر و قاطعانه‎تر نظام مالیاتی با مجرمان مالیاتی خواهیم بود. بی تردید، هر چه ضمانت اجرایی قوانین مالیاتی تقویت شود، هزینه ارتکاب جرم برای اشخاص، افزایش پیدا کرده و در نهایت، میزان فرار مالیاتی کاهش می یابد.


تاریخ یادداشت: 1398/08/13
کلمات کلیدی:
پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
بیانیه حریم خصوصی
بیانیه سطح توافق خدمات سازمان
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی