هرآنچه درباره طرح جامع مالیاتی باید بدانیم (قسمت اول)
چاپ مطلب

یکی از مهمترین اهداف و آمال نظام های مالیاتی جهان، شفافیت فعالیت های اقتصادی به منظور دریافت مالیات عادلانه و افزایش ضریب اطمینان و دقت رسیدگی به اظهارنامه های مالیاتی است. از این رو، مکانیزاسیون فرایندهای مالیاتی با هدف شناسایی دقیق تر مودیان و فعالیت های اقتصادی، یک امر مرسوم در کشورهای توسعه یافته به شمار می رود که البته این موضوع در نظام مالیاتی ایران نیز در قالب طرح جامع مالیاتی مورد توجه قرار گرفته است. بدیهی است اجرای طرح جامع مالیاتی به منظور رفع نقایص، کاستی‎ها و ناکارآمدی‎های نظام مالیاتی ایران به ویژه در مواجهه با اقتصاد پنهان، در دهه 80 در دستور کار سازمان امور مالیاتی کشور قرار گرفت و اکنون با گذشت یک و نیم دهه از آغاز این حرکت عظیم، شاهد به بار نشستن این طرح و به ثمر رسیدن دستاوردهای مهم آن هستیم; به طوریکه در چارچوب طرح جامع مالیاتی، کلیه فرایندهای مالیاتی به صورت الکترونیکی، متمرکز و یکپارچه انجام گرفته و اطلاعات اقتصادی، هویتی و عملکردی کلیه فعالان اقتصادی اعم از اشخاصی که در نظام مالیاتی دارای پرونده مالیاتی بوده و چه آنهایی که فاقد شماره اقتصادی و یا خارج از تور مالیاتی هستند، در هر زمان و مکان، در اختیار ممیزان مالیاتی قرار می گیرد. در این نوشتار به سوالاتی در خصوص طرح جامع مالیاتی پاسخ می دهیم که شاید برای شما نیز مطرح شده باشد.
• طرح جامع مالیاتی اساسا چگونه در دستور کار سازمان قرار گرفت؟
طرح جامع مالیاتی به منظور افزایش کارآیی و اثربخشی سازمان در انجام وظایف و ماموریت هایش شکل گرفت. در سال 1383 و بنا به درخواست سازمان یک شرکت کانادایی که از جنس شرکتهای تولید راه‎حل برای سازمان ها، نهادها و شرکت هاست، طرحی برای تحقق سه هدف عمده را در اختیار سازمان قرار داد، نخست افزایش درآمدهای مالیاتی، دوم کاهش هزینه های عملیات و سوم افزایش رضایتمندی ذینفعان و مقرر شد با اجرای طرح جامع مالیاتی، امکان جمع آوری اطلاعات از دستگاه های مختلف و ذخیره آن در پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی فراهم شود و اتصال اطلاعات مبادلات اقتصادی مودیان به پرونده های مالیاتی از طریق بستر الکترونیکی، ایجاد گردد و امکان کاهش فرار مالیاتی در کشور و به تبع آن افزایش درآمدهای مالیاتی را فراهم آید.
• طرح جامع مالیاتی در مجموع از چند پروژه تشکیل شده است؟
طرح جامع مالیاتی یک نقشه راه برای حرکت نظام مالیاتی از وضع موجود به وضع ارتقاء یافته است. این طرح از 32 پروژه به منظور پر کردن شکاف های شناسایی شده تشکیل گردیده و در آن چگونگی دستیابی به اهداف مشخص شده است. نقشة‌راه تدوین‌شده و برنامه اجرائی برای طرح جامع مالیاتی، مشتمل بر 5 محور موضوعی شامل محور نظام یکپارچه مالیاتی، محور زیرساخت، محور منابع انسانی، محور صاحبان منافع و محور مدیریت طرح است و در هر محور، تعدادی پروژه به منظور دستیابی به اهداف تعیین شده مشخص شده است. برای مثال در محور نظام یکپارچه مالیاتی، 10 پروژه که مقدمات و الزامات کار برای پیاده سازی و پشتیبانی نرم افزار یکپارچه مالیاتی را فراهم می کند، پیش‎بینی شده است.
• طرح جامع مالیاتی چگونه منجر به کاهش هزینه های عملیات سازمان می شود؟
اجرای طرح جامع مالیاتی در بسیاری از زمینه ها، کاهش هزینه ها را پی داشته است. یکی از مهمترین موارد کاهش هزینه، کاهش رسیدگی و حسابرسی پرونده ها با استفاده از ظرفیت های قانونی از جمله ماده 97 قانون مالیاتهای مستقیم است، همان چیزی که در قانون پارتو به اصل 80/20 معروف است. ویلفردو پارتو متوجه شده بود که 80 درصد ثروت جامعه در دست 20 درصد افراد جامعه است; منطق این اصل می گوید از میان کارهایی که در طول روز انجام می دهیم نیز تنها 20 درصد دارای اهمیت واقعی هستند و آن 20 درصد، 80 درصد نتایج را تولید می کنند. لذا او یک اصل کلیدی را مطرح کرد که براساس آن مدیران می‎توانند برای افزایش کارآیی، بر 20 درصد چیزهای مهم تمرکز کنند.
در چارچوب طرح جامع مالیاتی نیز این امکان فراهم می شود که تنها درصد کمتری پرونده ها که مربوط به مودیان پرریسک است، مورد رسیدگی دقیق و حسابرسی دقیق قرار گیرند و درصد بالایی از پرونده ها بدون رسیدگی، قطعی می شوند. طبیعتا اگر نظام مالیاتی بخواهد 100 درصد اظهارنامه ها را مورد رسیدگی قرار دهد، این امر هزینه و وقت بسیار زیادی را می طلبد. در کشور ما نیز حدود 80 تا 85 درصد وصولی مالیات ها از حدود 20 تا 25 درصد پرونده ها اخذ می شود. موضوع دیگری که در چارچوب طرح جامع مالیاتی و به منظور کاهش هزینه های وصول مالیات مطرح شد، استاندارد سازی رویه ها و فرایندهای مالیاتی بود و در کنار این موضوع نیز، ایجاد بستر تبادلات الکترونیکی ‎توانست بخش قابل ملاحظه ای از هزینه های سازمان را کاهش دهد.
از سوی دیگر کاهش مصرف کاغذ در سیستم مالیاتی نیز از پیامدهای مهم اجرای این طرح است. همانطور که اشاره شد، با اجرای طرح جامع مالیاتی تمامی فرایندهای مالیاتی به صورت الکترونیکی انجام می‎شود. پیش از این در بسیاری از این فرایندها، از جمله ارایه اظهارنامه، رسیدگی ها، دادرسی مالیاتی، پرداخت مالیات و غیره، حجم بالایی اوراق و فرم‎های مالیاتی مصرف می شد.
در طرح جامع مالیاتی قرار نیست از فرم ها و اوراق مالیاتی نسخه چاپی گرفته شود.کمیته خبرگی طرح جامع مالیاتی، برنامه کوتاه کردن فرایند ها و کوچک سازی فرم‏‎ها و کاهش گام‎های رسیدگی را در دستور کار دارد و با این اقدام عملا مصرف کاغذ به طرز چشمگیری کاهش خواهد یافت. لازم به یادآوری است که در هنگام استفاده از سنیم، در خصوص برخی گزارشات که الزام قانونی ندارند، گزینه چاپ عمل نمی کند.
فارغ از مواردی که بدان ها اشاره شد، طرح جامع مالیاتی منجر به کاهش هزینه در سوی مودی نیز خواهد شد. کاهش مراجعات حضوری و کاهش زمان رسیدگی به اظهارنامه ها، در وقت، انرژی و هزینه های مالی مودی اثرگذار است. با راه اندازی نرم افزار گوشی های همراه، پاره ای خدمات نیز از طریق تلفن های همراه به مودیان ارایه می شود و سازمان امور مالیاتی قصد دارد بستر تعاملات موبایلی را گسترش داده و به یک «سازمان همراه» بدل گردد.
• طرح جامع مالیاتی با توجه به گستردگی فعالیت و مکانیسم پیچیده آن، از چه اجزایی تشکیل شده است؟
طرح جامع مالیاتی از چهار بخش کلیدی تشکیل شده است: 1-پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی;2- پورتال خدمات الکترونیکی مالیاتی;3- سامانه مدیریت فرایندهای درون سازمانی مالیاتی; و 4- سامانه مدیریت ریسک و انتخاب الکترونیک برای حسابرسی.
• پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی که به نوعی بانک اطلاعات هویتی، عملکردی و مالی فعالان اقتصادی است، چه کارکردهایی دارد؟
به منظور شفافیت فعالیت‌های اقتصادی و استقرار نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی، پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی شامل مواردی نظیر اطلاعات مالی، پولی و اعتباری، معاملاتی، سرمایه‌ای و ملکی اشخاص حقیقی و حقوقی است و براساس احکام موضوع مواد 120 قانون برنامه پنجم توسعه و ماده 169 و 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم ( اصلاحیه سال 1394) در سازمان امور مالیاتی کشور ایجاد شده است.
این پایگاه، کلیه اطلاعات مورد نیاز انجام مأموریت سازمان را برابر قوانین مربوط، دریافت، نگهداری، پردازش و برای استفاده در اختیار فرآیندهای مالیاتی سامانه مذکور قرار می دهد و در حال حاضر دارای بیش از 1.2 میلیارد رکورد اطلاعاتی برای رصد مبادلات بانکی، تجاری،گمرکی و ... است. وجود این پایگاه در رابطه با فرار مالیاتی، مبارزه با پولشویی و برقراری عدالت مالیاتی در کشور بسیار حایز اهمیت است.
• سازمان امور مالیاتی کشور، اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی مورد نیاز این پایگاه را چگونه تامین می کند؟
این سازمان، اطلاعات دریافتی از وزارتخانه‌ها، موسسات و نهادهای دولتی، شهرداری‌ها، نهادهای عمومی غیردولتی، بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سایر اشخاص حقوقی اعم از دولتی و غیر دولتی را دریافت و به منظور استفاده در فرایندهای مالیاتی و تشخیص مالیات مودیان بر مبنای اطلاعات صحیح، از طریق سامانه نرم افزاری یکپارچه مالیاتی و سایر سامانه‌های تک منبعی مالیاتی توسط سازمان نگهداری، پردازش و برای بهره برداری کارکنان در تشخیص مالیات مدیریت می‌نماید. بدیهی است اطلاعات مربوط به هر مودی به پرونده الکترونیکی مودی الصاق شده و در زمان رسیدگی در دسترس مامور رسیدگی مربوط قرار می گیرد.
این اطلاعات مبنای رسیدگی های دقیق، شناسایی مودیان جدید و انجام عملیات حسابرسی مالیاتی توسط سامانه نرم افزاری یکپارچه مالیاتی می‌باشد.
• پایگاه اطلاعات مودیان با چه سامانه هایی در ارتباط است و کارکرد آنها چیست؟
پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی با چهار سامانه در ارتباط است که این سامانه ها، امکان فعالیت و بهره برداری از این پایگاه را فراهم می سازند. برای مثال، سامانه جستجوی اطلاعات مالیاتی مودیان که هم اکنون بیش از یک میلیارد و 200 میلیون رکورد اطلاعاتی را در بر دارد، امکان جستجوی اطلاعات یک مودی در بخش درون و برون سازمانی در کمترین زمان ممکن و همچنین استخراج سوابق مودی در تمامی منابع مالیاتی و اطلاعات دریافتی از خارج سازمان را فراهم می سازد.
سامانه پالایش و الحاق اطلاعات به پرونده های مالیاتی، دومین سامانه ای است که با این پایگاه در ارتباط است. از طریق این سامانه، امکان کدگذاری اطلاعات دریافتی، ویرایش اطلاعات، الحاق اتوماتیک اطلاعات به پرونده مالیاتی و گزارش گیری از اطلاعات فراهم می شود.
سامانه بررسی و پیگیری تشکیل پرونده مودیان شناسایی شده نیز امکان تطابق سیستمی اطلاعات با پرونده‌های مالیاتی و استخراج اطلاعات فاقد پرونده، بررسی اطلاعات دریافتی، بارگذاری اطلاعات و گزارش گیری کنترلی و مدیریتی را ایجاد می کند.
در نهایت سامانه بررسی تراکنش های بانکی مشکوک نیز امکان دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی مشکوک، بارگذاری اطلاعات در سامانه و الصاق به پرونده‌های مالیاتی و تهیه گزارشات مدیریتی و نظارتی را ایجاد می کند.
تاکنون اطلاعات دریافت شده از این سامانه، منجر به تشکیل بیش از 12هزار پرونده مالیاتی جدید شده است.
ادامه دارد...


تاریخ یادداشت: 1398/03/21
کلمات کلیدی:
پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
بیانیه حریم خصوصی
بیانیه سطح توافق خدمات سازمان
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی