فرار مالیاتی و اقتصاد پنهان
چاپ مطلب

یکی از مهمترین بخش های اقتصادی یک کشورکه اغلب از دید سیاست گذاران پنهان می ماند، بخش زیرزمینی است. این بخش به علت ماهیت پنهان و فرار از ثبت در حساب های ملی، از دید اقتصاددانان دور مانده و باعث می شود ازاثربخشی تصمیمات اتخاذ شده کاسته شده و اقتصاد از دستیابی به اهداف مورد نظر باز ماند. یکی از بخش های درگیر دراین زمینه، نظام مالیاتی یک کشور است. از یک طرف افزایش در نرخ های مالیاتی، افراد را به سمت فعالیت در بخش زیرزمینی اقتصاد سوق می دهد. از طرف دیگر افزایش در حجم اقتصاد زیرزمینی، غالبا منجر به عدم ثبت فعالیت ها درحساب های رسمی و افزایش فرار مالیاتی می شود.
اقتصاد پنهان یا همان اقتصاد زیرزمینی که از آن به تعابیر مختلفی مانند اقتصاد غیر رسمی، سیاه، موازی، سایه ای، ثبت نشده ،گزارش نشده ، نامنظم و غیر قابل مشاهده نیز یاد شده است، بعد از جنگ جهانی دوم و به دنبال حضوروسیع دولت در عرصه اقتصاد و در نتیجه ایجاد انگیزه های قوی در عاملان اقتصادی برای حرکت به سمت بخش زیرزمینی مورد توجه قرار گرفت و طی دهه های اخیر ادبیات آن پیشرفت قابل توجهی داشت و اقتصاددانان با پی بردن به اهمیت این موضوع، سعی در بررسی علل وعوامل موثر برگسترش آن داشته اند. شناخت ابعاد اقتصادزیرزمینی به این دلایل مهم است که شناخت و درک صحیح از این پدیده و علل و آثار آن می تواند تصمیم گیرندگان، سیاست گذاران و مدل سازان کلان اقتصادی را در اتخاذ سیاست های مناسب یاری رساند.
در بسیاری از موارد دیده شده که تولیدکنندگان کالا یا خدمات برای فرار از مالیات، تمام یا بخشی ازدرآمد خود را به مراجع مالیاتی اعلام نمی کنند، یا افراد برای عدم پرداخت مالیات به سمت کار کردن دربخش های غیررسمی اقتصاد روی می آورند، این امر درباره مالیاتهای مستقیم و غیرمستقیم صدق می کند.
پدیده اقتصاد زیرزمینی، شامل فعالیت ها و مبادلاتی می باشد که ممکن است قانونی یا غیرقانونی باشند، اما اندازه گیری نشده اند، زیرا گزارش نمی شوند. افراد فعال در اقتصاد زیرزمینی به علت عدم ثبت فعالیتهای خود دردفاتر رسمی، از پرداخت مالیات شانه خالی می کنند. لذا فقدان گزارش غالبا به فرار از پرداخت مالیات منجر می شود. در نتیجه بزرگ بودن بخش فعالیت های زیرزمینی می تواند یکی از دلایل کاهش درآمدهای مالیاتی و افزایش حجم فرار مالیاتی در اقتصاد یک کشور باشد.
داشتن اطلاعات از اندازه و ابعاد اقتصاد زیرزمینی، اهمیت فراوانی از جنبه فرار مالیاتی، سیاست های کارا جهت گسترش صادرات، اثر بخشی سیاست های پولی و مالی، رشد اقتصادی و توزیع درآمد دارد .شناخت ابعاد اقتصاد زیرزمینی به این دلایل مهم است که می تواند به کاهش هزینه ها، افزایش درآمدهای دولت، دستیابی به راهکارهایی جهت تشویق صادرات، دریافت حق دولت و تامین حق جامعه توسط دولت،تقسیم عادلانه درآمد و ثروت در بین اقشار جامعه، کاهش قاچاق و تجارت غیرقانونی، تخصیص هدفمند ومناسب منابع اقتصادی و در کل رسیدن به اهداف سه گانه تخصیص، توزیع و تثبیت کمک کند. بنابراین درک صحیح از اندازه اقتصاد زیرزمینی و علل و آثار آن می تواند برای سیاست گذاران و مدل سازان کلان اقتصادی با اهمیت باشد.
همچنین یکی از دلایل کوچک ماندن سهم درآمدهای مالیاتی در مجموع منابع درآمدهای دولت پدیده فرار مالیاتی است. به طور کلی فرار مالیاتی از دو طریق بر اقتصاد کشور تأثیر می گذارد. اول آنکه فرار مالیاتی به دلیل عدم تحقق درآمدهای دولت، موجب کاهش سرمایه گذاری دولتی می شود. بنابراین می تواند اثر منفی بر رشد اقتصادی داشته باشد. از طرف دیگر به دلیل افزایش پس اندازهای خصوصی افراد، می تواند محرکی برای سرمایه گذاری خصوصی بوده و تأثیرمثبتی بر رشد اقتصادی داشته باشد. فرار مالیاتی همچنین آثار منفی بسیاری بر اقتصاد دارد. فرار مالیاتی باعث تامین نشدن درآمدهای مورد نظر دولت برای هزینه های اجتماعی می شود. در نتیجه خدمات اجتماعی در حد مطلوب وبا کیفیت از سوی دولت ارائه نمی شود. همچنین فرار مالیاتی سبب می شود درآمدها در سطح جامعه به نحو مناسب توزیع نشود و انباشت ثروت در دست گروه های خاص، موجب شکاف طبقاتی گردد. از این روی پرداختن به دو پدیده ی فرار مالیاتی و اقتصاد پنهان، برای کمک به سیاست گذاران اقتصادی، جهت اخذ تصمیمات مناسب، برای مقابله با گسترش حجم اقتصاد زیرزمینی و فرار مالیاتی امری بسیار ضروری می نماید.


تاریخ یادداشت: 1396/08/08
کلمات کلیدی: فرار مالیاتی اقتصاد پنهان 

پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دادستانی انتظامی مالیاتی
دفتر مرکزی حراست
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی