رویکرد نظام کیفری در ایران به فرار مالیاتی
چاپ مطلب

فرار مالیاتی از جمله جرایمی است که از آن به عنوان یک پدیدة شوم نظام اقتصادی جوامع و یک عمل غیرقانونی یاد می شود که مختص کشور ما نیست و همة کشورهای دنیا با آن درگیر هستند و هر گونه تلاش غیرقانونی به منظور عدم پرداخت مالیات مانند ندادن اطلاعات لازم در مورد عواید، منافع مشمول مالیات به مقامات مسئول، فرار مالیاتی خوانده می شود.
سوء استفاده از گسترة معافیت های مالی از عوامل زمینه ساز فرار مالیاتی است و در راستای مقابله با فرار مالیاتی باید ضمانت های اجرایی وجود داشته باشد اما ضعف قوانین موجب شده افراد به این پدیده شوم روی آورند که خوشبختانه در سالهای اخیر با تعامل خوب دستگاه های قضائی، امنیتی و اقتصادی اقدامات خوبی در راستای مقابله با این پدیده انجام شده است.
صاحبنظران اقتصادی معتقدند پدیده فرار مالیاتی در نظام مالیاتی، همانند سایر جرایم در این حوزه، متأثر از عوامل گوناگونی است. از جمله عوامل اقتصادی و بسترهای اجتماعی و آنچه در این بین مهم است تاثیرات منفی فرار مالیاتی بر درآمد مالیاتی، اختلال در بودجه سالانه و تغییر توان رقابتی عوامل اقتصادی می باشد.
همواره پیشگیری از درمان بهتر است و یکی از مهم ترین مسائل مربوط به وضع و اجرای کارآمد نظام مالیاتی، شناسایی راههای فرار از پرداخت مالیات و راهکارهای جلوگیری از آنهاست با این وجود تدوین قوانین کیفری در این خصوص برای منع از انجام عمل غیرقانونی بسیار حائز اهمیت است. در ایران قانونگذار در ماده 274 اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مصوب 1394این پدیدة اقتصادی را جرم انگاری و کیفر حبس برای آن پیش بینی نموده است.
در ماده 274 صراحتا جرم انگاری و مجازات حبس تعزیری درجة 6 را برای فرار مالیاتی آن پیش بینی نمود. در این ماده آمده است:«موارد زیر جرم مالیاتی محسوب می شود و مرتکب یا مرتکبان حسب مورد، به مجازات های درجه 6 محکوم می گردند:
1- تنظیم دفاتر، اسناد و مدارک خلاف واقع و استناد به آن
2- اختفای فعالیت اقتصادی و کتمان درآمد حاصل از آن
3- ممانعت از دسترسی مأموران مالیاتی به اطلاعات مالیاتی و اقتصادی خود ا اشخاص ثالث در اجرای ماده(181) این قانون و امتناع از انجام تکالیف قانونی مبنی بر ارسال اطلاعات مالی موضوع مواد(169) و (169مکرر) به سازمان امورمالیاتی کشور و وارد کردن زیان به دولت با این اقدام
4- عدم انجام تکالیف قانونی مربوط به مالیات های مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده در رابطه با وصول یا کسر مالیات مودیان دیگر و ایصال آن به سازمان امورمالیاتی در مواعذ قانونی تعیین شده
5- تنظیم معاملات و قراردادهای خود به نام دیگرا، یا معاملات و قراردادهای مودیان دیگر به نام خود برخلاف واقع.
6- خودداری از انجام تکالیف قانونی در خصوص تنظیم و تسلیم اظهارنامه مالیاتی حاوی اطلاعات درامدی و هزینه ای در سه سال متوالی.
7- استفاده از کارت بازرگانی اشخاص دیگر به منظور فرار مالیاتی
که با توجه به این ماده از قانون عناصر تشکیل دهنده جرم فرار مالیاتی را می توان فعالیت در اقتصاد زیر زمینی، انجام معاملات صوری، ارائه بیان فروش کمتر از میزان واقعی، کاهش غیرواقعی ارزش واحد، ثبت معاملات و درآمدها در دفاتر جداگانه، قلمداد نمودن درآمد یا فعالیت از موارد معافیت، تنظیم غیر واقعی حساب سود و زیان، ترازنامه، حساب و خلاصه وضعیت درآمد و هزینه، تنظیم خلاف واقع مدارک تشخیص مالیات (ماده201 هرگاه مودی به قصد فرار از مالیات از روی علم و عمد به ترازنامه و حساب سود و زیان یا به دفاتر و اسناد و مدارکی که برای تشخیص مالیات ملاک عمل می باشد و برخلاف حقیقت تهیه و تنظیم شده است استناد نماید یا سه سال متوالی از تسلیم اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان خودداری کند علاوه بر جریمه ها و مجازات های مقرر در این قانون از کلیة معافیت ها و بخشودگی های قانونی در مدت مذکور محروم خواهد شد و ماده 274 که در بالا ذکر شده است)، استناد به مدارک خلاف حقیقت، عدم تسلیم اظهارنامه، ترازنامه، حساب سود و زیان، بر شمرد.
با این گذر اجمالی بوضوح قابل درک است که رویکرد قوانین کیفری ایران به فرار مالیاتی هم پیشگیرانه و هم بازدارنده است و به نوعی ضمانت اجرای محکمی برای جلوگیری از فرار مالیاتی پیش بینی شده است.
در خاتمه امیدواریم است با تلاش در جهت شفافیت مبادلات اقتصادی و درک درست جامعه از مقولة مالیات، شاهد کاهش فرار مالیاتی باشیم.



تاریخ یادداشت: 1395/12/22
کلمات کلیدی: فرار مالیاتی نظام کیفری جرم انگاری 

پرتالهای سازمان امور مالیاتی کشور

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی
اداره کل امور مالیاتی آذربایجان غربی
اداره کل امور مالیاتی اردبیل
اداره کل امور مالیاتی اصفهان
اداره کل امور مالیاتی البرز
اداره کل امور مالیاتی ایلام
اداره کل امور مالیاتی بوشهر
اداره کل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری
اداره کل امور مالیاتی خراسان جنوبی
اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی
اداره کل امور مالیاتی خراسان شمالی
اداره کل امور مالیاتی خوزستان
اداره کل امور مالیاتی زنجان
اداره کل امور مالیاتی سمنان
اداره کل امور مالیاتی سیستان و بلوچستان
اداره کل امور مالیاتی فارس
اداره کل امور مالیاتی قزوین
اداره کل امور مالیاتی قم
اداره کل امور مالیاتی گلستان
اداره کل امور مالیاتی گیلان
اداره کل امور مالیاتی لرستان
اداره کل امور مالیاتی مازندران
اداره کل امور مالیاتی مرکزی
اداره کل امور مالیاتی هرمزگان
اداره کل امور مالیاتی همدان
اداره کل امور مالیاتی کردستان
اداره کل امور مالیاتی کرمان
اداره کل امور مالیاتی کرمانشاه
اداره کل امور مالیاتی کهکیلویه و بویر احمد
اداره کل امور مالیاتی یزد
امور مالیاتی شهر و استان تهران
ایثارگران
بسیج سازمان امور مالیاتی کشور
حراست
خدمات مودیان
دادستانی انتظامی
دفتر آموزش
دفتر پژوهش
دفتر حقوقی
دفتر هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی
روابط عمومی سازمان امور مالیاتی کشور
مرکز فناوری اطلاعات
مزایده ها و مناقصه ها
لیست اول پایین صفحات

سامانه عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی
شناسنامه خدمات سازمان امور مالیاتی کشور
سامانه مالیات بر ارزش افزوده
دادستانی انتظامی مالیاتی
دفتر مرکزی حراست
دفتر آموزش
دفتر خدمات مودیان
لیست دوم پایین صفحات

دفتر حقوقی
هیات تشخیص صلاحیت مشاوران رسمی مالیاتی